Przecinek przed „oraz”

W szkole uczono nas zasady, że przed „oraz” (tak jak przed „i”) nie stawiamy przecinka. O ile w prostych pojedynczych zdaniach zasada ta ma rację bytu, o tyle w zdaniach złożonych lub po prostu bardziej skomplikowanych – już nie zawsze. Przecinek przed „oraz” niejednokrotnie jest potrzebny. Kiedy?

Kiedy postawić przecinek przed „oraz”?

Przecinek przed „oraz” stawiamy, gdy:

  • występuje w zdaniu po zdaniu podrzędnym albo wtrąceniu:
  • Przyjechali z nami Krzysiek, który jest chory, oraz Marcin.
  • Obiecałem im jabłka, żeby nabrali sił, oraz trochę czekolady.

Dlaczego ma to sens? Dobrze to widać na drugim przykładzie. Gdyby przed „oraz” nie postawić przecinka, zdanie mogłoby zostać zrozumiałe w następujący sposób:

Obiecałem im jabłka. (Dlaczego?) Żeby nabrali sił i żeby nabrali trochę czekolady.

Oczywiście jest to zupełnie nielogiczne, stąd potrzeba postawienia przecinka.

  • spójnik „oraz” zostaje użyty w zdaniu kilka razy i pełni wówczas taką samą funkcję:
  • Do restauracji weszli Jurek oraz Kasia, oraz Wiktoria.
  • Należy zabrać ze sobą chleb oraz kiełbaski, oraz ketchup.

Tutaj realizowana jest zasada, że przed podwojonymi spójnikami stawia się przecinek.

Kiedy nie stawiać przecinka przed „oraz”?

Nie postawimy przecinka przed „oraz” w następujących zdaniach:

  • Maciej oraz Robert zaprosili nas na koncert.
  • Zwykle czytam książki oraz oglądam dobre filmy.

Tudzież to inaczej i, oraz

Wyraz tudzież to coraz rzadziej stosowany w swoim prawidłowym znaczeniu spójnik. Problem z nim polega na tym, że zamiast zostawić go do tekstów pisanych, a w języku mówionym uznać za przestarzały, używamy go, zmieniając jego znaczenie.

  • Tudzież to zamiennik dla spójników i, oraz:

Chłopcy tudzież dziewczynki przygotowali salę na andrzejki.

  • Nigdy natomiast nie zastępuje on spójników lub, albo, choć często można spotkać się z takim użyciem:

Kupię w prezencie ciepły sweter tudzież ocieplaną bluzę.

To zdanie (rozumiane zgodnie z zasadami: tudzież = i) zawiera błąd logiczny. Raczej nikt nie kupuje i ciepłego swetra, i ocieplanej bluzy jednocześnie.